Δικτυνναίο Ιερό στις Μένιες Χανίων

Η Δίκτυννα ήταν προελληνική κρητική θεότητα του κυνηγιού, της άγρια φύσης και των βουνών. Το όνομα της κατά μια άποψη συνδέεται με το όρος Δίκτυ και κατ΄άλλους με το δίκτυ των ψαράδων. Στα ιστορικά χρόνια ταυτίστηκε με την Θέα του κυνηγού του ολύμπιου πάνθεου, την Αρτέμιδα. Ο Παυσανίας χρησιμοποιεί το όνομα ως επίκληση της Αρτέμιδος. Η λατρεία της από την Κρήτη διαδόθηκε στην Αθήνα, στην Σπάρτη και στη Μασσαλία . Ωστόσο στην Δυτική Κρήτη παρέμεινε ιδιαίτερα δημοφιλής και ναοί της πρέπει να υπήρχαν σε ονομαστές πόλεις όπως η Λισσός, η Πολυρρήνια και η Φαλάσαρνα αφού εικονίζεται σε νομίσματα τους. Ο πλέον φημισμένος όμως τόπος λατρείας της ήταν το Δικτυνναίο ιερό που βρίσκεται στον σημερινό όρμο Μένιες, στην ανατολική πλευρά του ακρωτηρίου Σπάθα ή καλύτερα Ειρήνης και Φιλίας.

Ιδρύθηκε κατά τον Ηρόδοτο από Σαμίους της Κυδωνίας γύρω στο 530 πΧ και άκμασε από τους ελληνιστικούς χρόνους και τους ρωμαϊκούς, όπως προκύπτει κυρίως από επιγραφές. Στην πραγματικότητα οι απαρχές του ιερού είναι πολύ παλαιότερες, ίσως στα κρητομυκηναϊκά χρόνια.

Τα πολύ αποσπασματικά λείψανα που σώζονται σήμερα ανήκουν σε ναό των χρόνων του Αδριανού, ο οποίος κτίστηκε πάνω σε ημιτελή δωρικό ναό των χρόνων του Αυγούστου.

Ο χώρος δεν κατοικήθηκε ποτέ από μόνιμους κατοίκους με την έννοια της πόλης, αλλά υπήρξε ένα οργανωμένο παγκρήτιο ιερό που συνέρρεαν προσκυνητές και έβρισκαν καταλύματα προσωρινής παραμονής και εξυπηρέτησης. Ο πλούτος που συγκεντρωνόταν στο ιερό πρέπει να ήταν αμύθητος αφού κατ΄εντολή των Ρωμαίων αυτοκρατόρων από τα έσοδα κατασκευάστηκαν διάφορα δαπανηρά δημόσια έργα.

Ο έλεγχος της περιοχής περνούσε από την Κυδωνία στην Πολυρρήνια και τανάπαλιν. Δυστυχώς ο ναός ανασκάφτηκε από αρχαιολόγους του γερμανικού στρατού κατοχής (Η ιστορία θυμίζει λίγο Ιντιάνα Τζόουνς) και άγνωστο τι και πόσα ευρήματα βρήκαν που έκαναν φτερά για το Βερολίνο, σίγουρα ο αριθμός των αγαλμάτων θα ήταν τεράστιος.

Ως και σήμερα δεν έχουν βρεθεί πολλά ευρήματα εκτός από μια κεφαλή Αδριανού, ένα άγαλμα της Αρτέμιδος και ένας ανδριάντας που εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο Χανίων. Στο βόρειο μυχό του κόλπου διακρίνονται λιμενικές εγκαταστάσεις αρκετά ψηλότερα από το επίπεδο της θάλασσας λόγω του γνωστού γεωλογικού φαινομένου, της ανύψωσης της ξηράς στην δυτική Κρήτη.

Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο αρχαίος δρόμος πλακόστρωτος που συνέδεε το ιερό με την Πολυγυνία. Σήμερα σώζονται σε καλή κατάσταση αρκετά μίλια, ως και λίγο έξω από το χωρίο Ροδωπού. Η απόσταση του δρόμου ήταν 11 ρωμαϊκά μίλια = 16.291 μέτρα.

Στον ναό του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται λίθινη κυλινδρική στήλη τοποθετημένη σε τετράγωνη βάση, με λατινική επιγραφή που αναφέρει:

Διαβάστε περισσότερα...

Ο Ναός Ασκληπιού στο Λεβήνα του Ηρακλείου Κρήτης

Ο ναός του Aσκληπιού βρίσκεται στο NΔ άκρο του άνδηρου του ιερού, θεμελιωμένος σε τεχνητό άνδηρο. Eίναι προσανατολισμένος ανατολικά και οι τοίχοι του σηκού είναι χτισμένοι με πήλινες πλίνθους και επενδυμένοι με άσπρο μάρμαρο, σώζονται δε σε ύψος 3,40 μ. Mε όμοιες μαρμάρινες πλάκες κοσμείται το κεντρικό τμήμα του δαπέδου, ενώ το υπόλοιπο είναι ψηφιδωτό. Στο εσωτερικό σώζονται δύο από τους κίονες του Nαού (ύψους: 4,70 μ.) και βάσεις λατρευτικών αγαλμάτων. 

Ο ναός κτίστηκε στους πρώτους αιώνες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (1ος-2ος αιώνας μ.κ.χ.). Mε την επικράτηση του Xριστιανισμού ο ναός (και το Iερό) εγκαταλείφθηκαν και σιγά-σιγά καταστράφηκαν. Aρχιτεκτονικά μέλη του ναού χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή της βασιλικής. 

Tο 1586 ο Onοrio Belli σχεδίασε την κάτοψη του Aσκληπιείου από την οποία σήμερα σώζονται ελάχιστα τα περιγράμματα και δύο κίονες. O ναός του Aσκληπιού ανασκάφτηκε, όπως και ο υπόλοιπος χώρος του ιερού από την Iταλική Aρχαιολογική Σχολή κατά τα έτη 1900, 1910 και 1912-1913. Oι κίονες του ναού αναστηλώθηκαν ήδη κατά την περίοδο των ανασκαφών.

Πηγή: http://odysseus.culture.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Ο Ναός Άρη - Αφροδίτης Λενικών του νομόυ Λασιθίου

Σε έναν επίπεδο χώρο κοντά στο σημερινό οικισμό Ελληνικά, ανάμεσα στον Άγιο Νικόλαο και την Ελούντα, στη συνοριακή περιοχή των αρχαίων πόλεων-κρατών Λατούς και Ολούντος, βρισκόταν ένα ιδιαίτερα παλιό ιερό αφιερωμένο στην Αφροδίτη, το «αρχαίον Αφροδίσιον» των επιγραφών του τέλους του 2ου αι. π.κ.χ. Ο χώρος έλαβε νέα σημασία, όταν κλιμακώθηκαν οι διενέξεις των δύο πόλεων για συνοριακές διαφορές και στη θέση περίπου του ερειπωμένου μονόχωρου γεωμετρικού ιερού χτίστηκε το 2ο αι. π.κ.χ ο ναός δύο σύνναων θεοτήτων, του Άρη και της Αφροδίτης. 

Ο ορθογώνιος γεωμετρικός ναός, διαστάσεων 4 x 9 μ. είχε προσανατολισμό προς τα δυτικά. Μπροστά από την πρόσοψή του υπήρχε τραπεζοειδής βωμός, που πιθανώς βρισκόταν στο κέντρο ενός προθαλάμου με πέντε κίονες. Το κτήριο δεν είχε χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με τους ανασκαφείς μετά από τους γεωμετρικούς χρόνους και πιθανώς στο τέλος του 2ου αι. π.κ.χ. είχε ήδη ερειπωθεί. 

Στα δυτικά του βωμού των γεωμετρικών χρόνων ιδρύθηκε από τη πόλη της Λατούς ο νεώτερος δίκλιτος ναός με προσανατολισμό προς τα ανατολικά και κοινό για τα δύο κλίτη προθάλαμο, που κατασκευάστηκε αργότερα πάνω στο γεωμετρικό βωμό. Για καθέναν από τους οίκους υπήρχε θύρα εισόδου από τον κοινό προθάλαμο. Σώζεται το λίθινο υπέρθυρο της ανατολικής πόρτας του νότιου κλίτους, αφιερωμένου στον Άρη, όπως συνάγεται από την εύρεση μιας επιγραφής που αναφέρεται σε οικοδομικές εργασίες στο ναό του Άρη, ενώ υπήρχε μια ακόμη πρόσβαση σε αυτό από το νότιο τοίχο του κτηρίου. 

Από τις επιγραφές γίνεται φανερή η πορεία των έργων κατασκευής και μεταγενέστερων προσθηκών και επισκευών του νεότερου ναού καθώς και η εξέλιξη των συνοριακών διαφορών που επιλύθηκαν, αφού απαιτήθηκε η συνδρομή, μέσω διαιτησιών και οροθεσιών, Κνωσίων, Ρωμαίων και Μιλησίων. Οι διαιτησίες και οι σχετικές συνθήκες θα έπρεπε να τοποθετηθούν και στο «ιερό Δέρα» ή το ιερό του Άρη στην περιοχή Δέρα -και πράγματι πολλές από αυτές βρέθηκαν στην περιοχή του ιερού των Λενικών. Τελικά το ιερό και η περιοχή του αποδόθηκαν στη Λατώ.

Συντάκτης: Β. Ζωγραφάκη, αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα...